Home Tin trong nước Vấn đề trị thủy của Việt Nam

Vấn đề trị thủy của Việt Nam

Trong thời gian gần đây, có rất nhiều thanh niên và trung niên lợi dụng tình hình lũ lụt tại miền Trung để cho rằng khả năng trị thủy của chúng ta là yếu kém.

Nếu nói về trị thủy, dân tộc ta là một trong những dân tộc trị thủy sớm nhất và tốt nhất thế giới.Từ hàng nghìn năm trước, hệ thống đê Quai Vạc đã được xây dựng, bảo trì và chăm sóc qua nhiều thế hệ, triều đại. Trị thủy vốn là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của mọi nhà nước từng tồn tại ở đất nước này.

Trị thủy tốt đã khiến Việt Nam có được vùng lãnh thổ đồng bằng trù phú và ổn định tới hàng nghìn năm. Lãnh thổ trọng yếu ổn định đã tạo cho Việt Nam không gian phát triển mạnh mẽ, có nguồn lực thường xuyên để phát triển và mở rộng lãnh thổ ra các hướng khác nhau (một cách hòa bình, chúng ta nào có đi xâm lược ai bao giờ).

Thử so sánh một chút. Đế chế Khmer từng đạt đỉnh cao về lãnh thổ và dân số trong khu vực, chính nhờ hệ thống thủy lợi gắn bó với tự nhiên, nơi các rạch nước và hồ chứa nhiều vô kể dọc lưu vực sông Mekong. Thế nhưng khi các công trình thủy lợi, hồ chứa và kênh rạch bị bồi tụ và hư hỏng, họ không tiếp tục công việc chung, đế chế của họ suy tàn và sụp đổ. Cả một đế chế huy hoàng và rộng lớn suy vong trước hết từ sự tiêu điều của sản xuất. Hãy nhớ rằng chỉ khi có sự giúp đỡ khoa học kỹ thuật của các nước, trong đó có phần quan trọng của Việt Nam, mà Campuchia mới trồng được mỗi năm hai vụ lúa. Nước này cũng mới gia nhập câu lạc bộ xuất khẩu gạo những năm gần đây.

Hiểu biết về sông nước của người Việt Nam cực kỳ phong phú. Về mặt quân sự, thể hiện ở sự am hiểu các hệ thống sông và quy luật thủy văn. Hãy nhìn cách nhà Trần sử dụng thuyền để vận động lực lượng chiến tranh ở những thời khắc cam go nhất. Khi mà đất nước nhỏ bé ấy đối mặt với đế chế đã đánh quỵ hàng loạt nền văn minh hùng mạnh nhất. Hãy nhìn đến Bạch Đằng, chỉ có hiểu biết và tri thức sâu rộng mới có thể đánh bại kẻ địch bằng những bãi cọc ngầm huyền thoại.

Ở miền Nam. Các dân tộc khác nhìn về Đồng bằng Sông Cửu Long mà ngán ngẩm rằng “đất đai gì mà lắm cá sấu thế”. Người Việt với chân trần, đôi bàn tay cùng với khối óc tuyệt vời đã tiếp tục công việc.

Lần này khó khăn của họ là dòng sông Cửu Long. Khác với cách đắp đê ngăn lũ ở miền Bắc, người Việt đã sử dụng phương pháp mà chính người Hà Lan thời kỳ tiền Công nghiệp đã sử dụng kèm theo vài khác biệt nhỏ. Đó chính là đào kênh.

Hệ thống kênh Hà Lan kết hợp giữa đê, kênh và cối xay gió để đẩy nước từ các vùng trũng ra biển. Hệ thống kênh của người Việt không chỉ dẫn nước từ dòng chính để làm ngọt đất mà còn tiêu úng. Kênh được đào chằng chịt, đất nạo vét lên đắp thành đường ngay bên cạnh dòng nước để đi lại. Đất trũng có chỗ tiêu úng ra kênh, nay đã đủ khô để sản xuất ra những hạt thóc đầu tiên. Thú vị nữa là một hệ thống giao thông thuỷ bộ kết hợp song song hình thành. Khi chở nhẹ thì người Việt đi bộ, chở nặng thì đi thuyền, khi điều binh lương thì người ngựa có thể đi hộ tống những đoàn thuyền ra tiền tuyến. Kẻ thù đã thua vì hệ thống hậu cần như vậy. Và hàng nghìn làng xóm mọc lên trên những vùng đất khô ráo mới hình thành dọc các con kênh.

Tới thời kỳ Cách mạng… Tiếp nối truyền thống đó, người Việt Nam đã tiếp tục giải pháp đào kênh, tiêu úng để lấn ra các vùng đất của biển cả. Hãy về Thái Bình và Nam Định, các bạn sẽ biết có những xã trước đây là vùng biển. Nếu không tin hãy ra dải đất từ Tiền Hải (Thái Bình) đến Hải Hậu (Nam Định) để tìm hiểu. Đó liệu có phải là kỳ tích?

Hãy nhìn tấm bản đồ này, để ý tới những dòng kênh đan hình bàn cờ của Đồng bằng sông Cửu Long. Đó là sản phẩm của quy hoạch hiện đại. Tiếp nối truyền thống đào kênh tạo đất khi Nam tiến của cha ông, tiếp nối những làng xã mọc lên nhờ lấn biển, tiếp nối những đê Quai Vạc, những Bắc Hưng Hải, những Tiền Hải, Hải Hậu, dòng kênh Vĩnh Tế… ngay trong những năm 1970-1990, khi đất nước còn khốn khó và oằn mình vì chiến tranh và cấm vận, chúng ta vẫn làm được một hệ thống thủy lợi hoàn chỉnh và cực kỳ khoa học như vậy.

Most Popular